Wakacje składkowe ZUS to jedna z niewielu ulg, które pozwalają przedsiębiorcy legalnie nie płacić składek przez pełny miesiąc kalendarzowy bez żadnych konsekwencji prawnych ani finansowych. W 2026 roku z tego rozwiązania mogą skorzystać setki tysięcy właścicieli małych firm — wystarczy złożyć jeden wniosek w ZUS i właściwie zaplanować jego termin.
Kto może skorzystać z wakacji składkowych ZUS?
Wakacje składkowe to mechanizm zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez przedsiębiorcę prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. Zwolnienie obejmuje składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe finansowane przez ubezpieczonego, a także składkę na Fundusz Pracy. Nie zwalnia natomiast z opłacania składki zdrowotnej — ta nadal jest należna w pełnej wysokości i musi być uregulowana w standardowym terminie.
Prawo do wakacji od ZUS mają przedsiębiorcy wpisani do CEIDG, którzy spełniają łącznie kilka warunków:
- Firma musi być prowadzona co najmniej od roku od momentu wpisu do rejestru.
- Przychód w poprzednim roku podatkowym nie może przekroczyć równowartości 2 milionów euro.
- W miesiącu objętym ulgą przedsiębiorca nie może zatrudniać pracowników ani zleceniobiorców, do których umów stosuje się przepisy o składkach ZUS.
- Działalność nie może być wykonywana na rzecz byłego pracodawcy, u którego w tym roku lub roku poprzednim przedsiębiorca był zatrudniony na umowę o pracę i wykonywał identyczne czynności.
Ten ostatni warunek ma zapobiegać optymalizacjom, w których etatowi pracownicy są przekształcani w jednoosobowe firmy jedynie po to, by zredukować koszty składkowe po stronie pracodawcy. Z naszego doświadczenia wynika, że zdecydowana większość przedsiębiorców spełnia wszystkie powyższe kryteria bez żadnych wątpliwości — warto jednak zweryfikować każdy punkt przed złożeniem wniosku.
Z wakacji składkowych można skorzystać tylko raz w roku kalendarzowym, wybierając jeden dowolny miesiąc. W 2026 roku termin na podjęcie tej decyzji mija z końcem listopada — grudzień jest ostatnim miesiącem, który można objąć ulgą.
Jak złożyć wniosek ZUS DRA i w jakim terminie?
Złożenie wniosku o wakacje składkowe odbywa się przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) lub aplikację mZUS. Nie istnieje osobny formularz — informację o skorzystaniu z ulgi zaznacza się bezpośrednio w deklaracji ZUS DRA, w bloku przeznaczonym na kody tytułu ubezpieczenia. W miesiącu objętym wakacjami składkowymi wpisuje się odpowiedni kod, który informuje ZUS o korzystaniu z ulgi.
Wniosek musi wpłynąć do ZUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc objęty ulgą. Jeśli planujesz nie płacić składek za sierpień 2026, deklarację złóż najpóźniej ostatniego dnia lipca. Spóźnienie oznacza bezpowrotną utratę prawa do wakacji składkowych za wybrany miesiąc — ZUS nie uwzględnia spóźnionych deklaracji i nie ma możliwości złożenia korekty wstecz w tym zakresie.
Jeśli korzystasz z usług biura rachunkowego, poinformuj swojego księgowego o zamiarze skorzystania z ulgi z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem. Biura obsługują wielu klientów, a deklaracje ZUS DRA zazwyczaj są składane zbiorczo — jeśli zgłosisz swoją decyzję w ostatniej chwili, termin może zostać przegapiony bez złej woli żadnej ze stron. Najlepszy moment na podjęcie tej decyzji to początek miesiąca poprzedzającego planowane wakacje składkowe.
Po złożeniu deklaracji warto potwierdzić jej przyjęcie przez ZUS, logując się na konto w PUE ZUS kilka dni po złożeniu. Zdarza się, że przedsiębiorcy mają niezauważone zaległości lub niespójności w danych ubezpieczeniowych — złożenie wniosku z taką historią może być przez ZUS zakwestionowane, dlatego weryfikacja konta przed złożeniem deklaracji to dobra praktyka.
Co się dzieje ze świadczeniami i składkami w miesiącu wakacji?
W miesiącu objętym wakacjami składkowymi przedsiębiorca nie ponosi żadnych kosztów związanych z ubezpieczeniami społecznymi finansowanymi z własnych środków. ZUS nie naliczy zaległości, nie doliczy odsetek i nie wyśle żadnych wezwań — pod warunkiem, że deklaracja została złożona prawidłowo i w terminie.
Okres wakacji składkowych jest jednak traktowany jak miesiąc bez opłaconych składek, co ma bezpośrednie przełożenie na przyszłe świadczenia. Miesiąc ten nie wlicza się do stażu ubezpieczeniowego potrzebnego do nabycia prawa do emerytury, a na konto w ZUS i subkonto nie trafiają żadne środki. Prawo do zasiłku chorobowego za ten miesiąc również nie przysługuje — jeśli przedsiębiorca zachoruje w trakcie wakacji składkowych, zasiłek będzie liczony dopiero od pierwszego dnia kolejnego miesiąca, za który opłacono składki.
Dla osoby planującej urlop macierzyński lub zwolnienie chorobowe w perspektywie kilku miesięcy warto skonsultować ze swoim księgowym, jak wakacje składkowe wpłyną na podstawę wymiaru przyszłego zasiłku. W pozostałych przypadkach jednorazowy miesiąc bez składek ma znikomy wpływ na sytuację emerytalną w perspektywie całej kariery zawodowej.
Wakacje składkowe a inne ulgi i opłacalność dla firmy
Wakacje składkowe można łączyć z Małym ZUS-em Plus, o ile spełnia się warunki do obu ulg jednocześnie. Mały ZUS Plus pozwala opłacać składki od podstawy ustalanej proporcjonalnie do przychodu, a wakacje składkowe zawieszają obowiązek ich opłacenia na jeden wybrany miesiąc — oba mechanizmy dotyczą tej samej grupy składek, ale obowiązują w różnych miesiącach i można je stosować naprzemiennie.
Nie ma możliwości jednoczesnego korzystania z wakacji składkowych i ulgi na start ani preferencyjnych składek dla nowych przedsiębiorców — te ulgi dotyczą pierwszych 24 miesięcy działalności, a prawo do wakacji składkowych nabywane jest dopiero po roku prowadzenia firmy.
Dla przedsiębiorcy opłacającego standardowe składki społeczne jeden miesiąc wakacji to oszczędność rzędu 1400–1800 zł w 2026 roku, zależnie od podstawy wymiaru. Dla korzystających z Małego ZUS-u Plus kwota jest niższa, ale nadal realna. Sierpień i styczeń to miesiące, w których wielu właścicieli małych firm odczuwa sezonowy przestój — zaplanowanie wakacji składkowych na jeden z tych terminów pozwala złagodzić presję płatności przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości działalności.
Największy błąd przy korzystaniu z tej ulgi to złożenie deklaracji po terminie. Wystarczy spóźnić się o jeden dzień, żeby prawo do ulgi przepadło bezpowrotnie dla wybranego miesiąca. Drugi częsty błąd to przekonanie, że wakacje składkowe zwalniają także ze składki zdrowotnej — tak nie jest, a błędne pominięcie tej składki skutkuje zaległością, która rośnie o odsetki ustawowe.
Przy planowaniu wakacji składkowych warto też pamiętać, że można je zaplanować tylko raz w roku kalendarzowym. Jeśli przedsiębiorca skorzystał z ulgi w marcu, nie może już wybrać drugiego miesiąca wakacji w tym samym roku — niezależnie od tego, jak bardzo zmieniła się sytuacja finansowa firmy. Dlatego przy wyborze miesiąca warto przemyśleć, kiedy zwolnienie ze składek przyniesie największą korzyść: czy w sezonie niskich przychodów, czy może w miesiącu dużych wydatków firmowych lub planowanego urlopu właściciela.
Odrębną kwestią jest wpływ wakacji składkowych na ciągłość ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczenie chorobowe jest dla przedsiębiorcy dobrowolne, ale jego ciągłość ma znaczenie przy nabywaniu prawa do zasiłku. ZUS nie wyrejestruje przedsiębiorcy z ubezpieczenia chorobowego z powodu jednego miesiąca wakacji — prawo do zasiłku zostanie jednak zawieszone za ten konkretny okres. Dla osoby, która nie planuje korzystać z zasiłku w najbliższym czasie, nie jest to żaden problem.
Dla firm, w których właściciel jest jedyną osobą zaangażowaną w działalność, wakacje składkowe to jedno z niewielu narzędzi, które rzeczywiście zmniejszają obciążenia bez dodatkowych formalności, bez konieczności zawieszania działalności i bez ryzyka kontroli ZUS. Mechanizm jest prosty, przewidywalny i dostępny każdego roku — warto wpisać go na stałe do kalendarza firmowego jako punkt do rozważenia z początkiem każdego roku.
Jeśli chcesz mieć pewność, że kwalifikujesz się do ulgi i że deklaracja zostanie złożona poprawnie, skonsultuj decyzję z biurem rachunkowym obsługującym Twoją firmę. Prawidłowo wypełniona i wysłana w terminie deklaracja ZUS DRA to wszystko, czego potrzeba, żeby jeden miesiąc w roku był miesiącem bez składek na ZUS.
W 2026 roku obowiązują te same zasady, co przy wprowadzeniu ulgi — nie pojawiły się żadne nowe ograniczenia ani zmiany w katalogu uprawnionych. Jeśli korzystałeś z wakacji składkowych w poprzednich latach i spełniałeś warunki, w 2026 roku możesz skorzystać z ulgi ponownie, wybierając nowy miesiąc. Każdy rok to nowe prawo do jednorazowych wakacji składkowych — niezwiązane z decyzją z lat poprzednich.
